„Ако имате добар производ привлечен пазар, тогаш парите не се проблем“

Македонскиот извоз е во континиран пад. Очигледно е дека македонските фирми се неконкуретни на светските пазари. Имајќи ги предвид овие факти во Македонија ќе започне реализацијата на најголемиот проект за подобрување на конкуретноста на фирмите.

Станува збор за проект финансиран од САД, кој ќе трае 4 години, а ќе чини 12 милиони долари. За целите на овој проект од американскиот експерт Мајкл Фербенкс.

А1: Се чини дека македонските фирми сеуште не се подготвени за трката на глобалниот пазар. Според вас кои се клучните проблеми, односно, кој е основниот хендикеп на македонските фирми за ова?

Фербенкс:  Кога Македонија се зачлени во СТО, тоа за фирмите значеше дека добија билет за играта, но тоа не значи дека тие знаат да ја играат играта, а уште помалку да победат во играта. Тие сега се само вклучени во играта. Ние треба да работиме со фирмите во Македонија за да правиме одлични производи за пребирливите потрошувачи кои се подготвени да платат повисока цена за исклучителните вредности што ги добиваат.

Ние сакаме да почнеме да работиме со луѓето, на пр. во туризмот, агро индустријата, за да ги надградиме и подобриме нивните производи. Тоа сакаме да го сториме со тоа што ќе ги разгледаме резултатите што сакаме да ги постигнеме. А тоа е висок и зголемувачки просперитет за просечниот Македонец.

Потоа треба да ја разгледаме стратегијата која треба да се преземе. Да се најдат тие пребирливи купувачи, да се утврдат карактеристиките на производот што тие сакаат да го купат. Потоа, да зборуваме со владата за тоа како да се создаде средина каде приватниот сектор би можел да биде успешен. И на крај да размислиме за верувањата, однесувањето и целите сто треба да ги има приватниот сектор за ова да успее.

А1: Како ќе им се помогне на македонските фирми за да ја подобрат својата конкурентност?

Фербенкс:  Ова ќе го сториме на тој начин што ќе земеме многу мал број на фирми, она што ние го нарекуваме „грозд“ од фирми, и ние ќе им помогнеме да ја развијат својата стратегија. Потоа ќе ги земеме тие проекти како приказ кој треба да биде претставен во земјата како уникатна развојна програма, или еден вид педагогија од која сите други ќе можат да учат.

Идејата е да најдеме еден туристички проект или еден проект од земјоделството, кој треба да го подобриме. Начинот на кој што ќе го сториме тоа, приодот, ќе биде и приодот кој и сите другите фирми треба да го применат. Затоа ќе користиме работилници, семинари, говори, медиумите.

А1: Дали веќе се знаат секторите од кои ќе се избираат фирмите, бидејќи во Македонија за стратешко се смета земјоделието, дали ќе бидат вклучени фирми од друг сектор?

Фербенкс:  За да бидат претставени новите приоди во работењето на сите. Сигурен сум дека ќе сториме нешто во туризмот. Не знам точно што. Дали тоа ќе биде со некој туроператор или дестинација. Но секако тоа ќе биде проект поврзан со туризмот. Тоа е најголемата индустрија во светот. Тоа е индустрија која најлесно се развива.

Можете да земете еден обичен производ и за кратко време да го направите комплексна атракција за посетување. Значи се работи за брза добивка. Сигурен сум дека ќе сториме нешто и за земјоделството зашто Македонија има основни предности за тоа.

Но прашањето е како од тоа да се создаде комплекна предност. Како да земете цвеќе, малини или нешто едноставно и да го продадете со помош на софистицирана транспортна логистика и да го понудите на масата во Париз, истата ноќ, за многу пари.

Сигурен сум дека тука ќе сториме нешто. Мислам дека многу ќе се потрудиме за да сториме нешто за производството. И исто така ќе се потрудиме и за услугите, банкарството, осигурувањето, некои од основните услуги.

А1: Дали на македонските фирми, овој проект, може да им обезбеди некој гранд или поволни кредити за да им се помогне?

Фербенкс:  Со таквите наши примери можеме да развиеме посебна развојна програма за целата земја. Така што без разлика што работите, дури и за медиумите можете да научите нешто од постигнатото. Така ќе пристапиме кон тоа.

Сите мислат дека финансиите се проблемот, но никогаш не е така. Зашто парите трчаат по добрите стратегии. Ако имате добар производ  привлечен пазар, тогаш парите не се проблем. Сега има премногу пари во светот. Има премногу готовина, светот е затрупан со пари. Проблемот е да се донесат парите до добрите идеи.

Македонските бизнисмени ќе ги обвинуваат финансиите како проблем иако вистинскиот проблем е тоа што немате добри производи и добри пазари. Јас не велам дека банкарскиот бизнис овде е конкурентен, дека има голема конкуренција. Јас не велам дека каматните стапки не треба да се намалат. Апсолутно мислам дека треба да бидат намалени.

Ни треба поголема конкуренција, треба да ги намалиме каматните стапки. Но тоа не е вистинскиот проблем. Вистинскиот проблем е што, ако имаме одлични фирми со одлични производи и одлични пазари, тогаш парите ќе дојдат сами по себе. Затоа што парите ќе трчаат по можностите.

А1: Според кои параметри ќе се мери успешноста на овој проект?

Фербенкс:  Ова е најголемиот и најдолгиот проект во историјата на конкурентското работење во светот. Тоа е 4 годишен проект, тежок околу 12 милиони долари. Спонзориран е од САД и раководен од УСАИД. Ако проектот успее овде, САД ќе го сторат тоа и во другите земји, но ова е првото место каде ќе се спроведе. Тоа е многу возбудливо, се прашувате зошто во Македонија?

Македонија доскоро имаше проблеми, мислам дека САД се чувствителни на таквата ситуациа, но исто така вие имате големи можности за кои претходно зборував. Македонија има малку население, кое е со добро образование и чувствува потреба да ги подобри работите. Ова е вистинското место за спроведување на овој проект. Зашто тој може да биде успешен. А ако биде успешен овде, ќе може да се спроведе и на други места.

Како ќе процениме дали проектот е усешен? Краткорочно, ќе проценуваме дали луѓето учат, дали се среќни, дали се менуваат? Долгорочно, ќе отценуваме дали сме успеале да најдеме начини за приозводство на одлични производи наменети за атрактивни пазари. Со што извозот постојано ќе се зголемува.
 

Според нашите извори, првото грабнување се случило во подземната гаража на Градскиот трговски центар.

Момчето, син на познат бизнисмен од Скопје, било пресретнато од три маскирани лица кои на сила го внеле во автомобил и го одвеле во непознат правец.

По извесно време киднаперите телефонски контактирале со неговиот татко и побарале 800.000 евра за слободата на синот. Родителите ја набавиле бараната сума и ја исплатиле, по што киднапираниот бил ослободен.

Како што дознава А1, во вториот случај бил грабнат син на бизнисмен кој се занимава со повеќе дејности, меѓу кои и застапништво на познат автомобилски производител.

Грабнувачите во овој случај побарале еден ипол милион евра. Се уште не е познато дали парите се исплатени и дали киднапираниот е пуштен.

Во викенд изданието, скопски „Дневник“, повикувајќи се на полициски извори, објави дека криминални банди од Косово престојуваат на територијата на Македонија, во селата Танушевци, Брест и во Боговиње.

Некои од припадниците на овие групи се осомничени токму за киднапирање и изнудување пари.

На појавата киднапирање деца на богати бизнисмени денеска сигнализира и Демократскиот сојуз.

Партијата на некогашниот прв полицаец Павле Трајанов има информации дека во Скопје и во Тетово зачестиле појави на киднапирања, при што за ослободување се барааат и суми од еден милион евра.

Министерството за внатрешни работи денеска не одговори на барањата на А1 да даде потврда за овие информации.